Een aantal wetten, waaronder het Boetebesluit socialezekerheidswetten en het Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten, verplichten de uitvoeringsinstellingen (UWV, SVB en de gemeente) sancties op te leggen wanneer uitkeringsgerechtigden zich niet aan de regels houden. De wetten zijn van toepassing op alle sociale verzekeringen en voorzieningen. De regels waaraan u zich dient te houden, verschillen per verzekering of voorziening.
Bij het schenden van de regels (vooral: de inlichtingenplicht) legt de uitkerende instantie u óf een maatregel, óf een boete op. Hebt u te laat informatie verstrekt, maar was deze wel inhoudelijk correct? Dan legt de uitkerende instantie een maatregel (korting) op. Als u informatie hebt verzwegen of onjuiste informatie hebt verstrekt, krijgt u een boete.
In sommige gevallen kan de uitkeringsinstantie afzien van het opleggen van een boete of maatregel en volstaan met een schriftelijke waarschuwing. Bijvoorbeeld als het niet tijdig of niet behoorlijk nakomen van de inlichtingenplicht niet heeft geleid tot een te hoge betaling.